Miễn trừ trách nhiệm: nội dung mang tính giáo dục, không phải tư vấn đầu tư hay khuyến nghị mua/bán sản phẩm tài chính cụ thể. Kiểm tra lại số liệu, quy định pháp luật và điều kiện sản phẩm tại nguồn chính thức trước khi quyết định.
05 / Bối cảnh Việt Nam
Học nguyên lý, kiểm tra điều kiện tại nơi dùng
Quyết định 928/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026–2030, thay thế Quyết định 149/QĐ-TTg năm 2020; học sinh, sinh viên nằm trong nhóm ưu tiên. Đây là bối cảnh chính sách; không dùng văn bản này để gán tỷ lệ 50/30/20 hay số tháng dự phòng cho mọi người. Văn bản Chính phủ.
Các con số pháp lý dưới đây đã đối chiếu ngày 24/09/2026. Luật và mức tiền có thể thay đổi; kiểm tra lại trước khi quyết định.
Danh sách kiểm tra trước khi dùng dịch vụ
| Chủ đề | Việc cần làm | Nguồn đối chiếu |
|---|---|---|
| Ngân hàng & dự phòng | So điều kiện rút trước hạn, kỳ hạn, phí và chủ thể nhận tiền. Từ 13/7/2026, bảo hiểm tiền gửi chi trả tối đa 350 triệu đồng cho mỗi người tại mỗi tổ chức, gồm gốc và lãi (trước đó 125 triệu). Không suy ra mọi sản phẩm bán qua ngân hàng đều được bảo hiểm tiền gửi. | BHTGVN: Thông tư 05/2026/TT-NHNN; hợp đồng ngân hàng. |
| Khoản vay | Xin lịch trả nợ và tổng chi phí bằng văn bản; xem phí phạt, quyền truy cập dữ liệu của ứng dụng; tính khả năng trả khi thu nhập giảm. Vay mua nhà: hỏi lãi suất sau thời gian ưu đãi được tính theo công thức nào. Tra lịch sử tín dụng của mình tại CIC trước khi vay; theo hướng dẫn của ngân hàng, lượt tra đầu tiên mỗi năm miễn phí. | Hợp đồng, biểu phí và kênh chính thức của bên cho vay; ứng dụng và cổng thông tin chính thức của CIC; hướng dẫn tra CIC (VIB). |
| BHYT, BHXH & hưu trí | Đối chiếu quá trình tham gia với hồ sơ lao động; ghi nguồn thu về già dự kiến có và phần cần tự chuẩn bị. Từ 01/7/2025: đóng đủ 15 năm là đủ điều kiện hưởng lương hưu; trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 tuổi (70 tuổi với hộ nghèo, cận nghèo); người bắt đầu đóng từ 01/7/2025 chỉ rút một lần trong một số trường hợp luật định. | BHXH Việt Nam: hướng dẫn tra cứu; 14 điểm mới của Luật BHXH 2024. |
| Thuế cá nhân | Đối chiếu phiếu lương, chứng từ khấu trừ, người phụ thuộc và nghĩa vụ thuế; kiểm tra quy định đúng năm phát sinh thu nhập. Từ kỳ tính thuế 2026, giảm trừ gia cảnh là 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. | Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15; tài liệu eTax Mobile. |
| Bảo hiểm thương mại | Đọc quyền lợi, loại trừ, phí duy trì, giá trị khi chấm dứt và phần được bảo đảm; yêu cầu giải thích bằng văn bản nếu bảng minh họa chưa rõ. Hợp đồng trên một năm có 21 ngày cân nhắc kể từ khi nhận hợp đồng. Bảo hiểm liên kết đầu tư: nội dung tư vấn phải được ghi âm; ngân hàng không được chào bán loại này trong 60 ngày trước và sau khi giải ngân toàn bộ khoản vay. | Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022; Thông tư 67/2023/TT-BTC. |
| Vàng | So giá mua vào và bán ra cùng thời điểm; phân biệt vàng miếng, nhẫn, trang sức; giữ hóa đơn. Nghị định 232/2025 bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng. Chuyển nhượng vàng miếng chịu thuế 0,1% từ 01/7/2026; ngưỡng giá trị áp dụng do Chính phủ quy định. | Nghị định 232/2025/NĐ-CP; tin thuế vàng miếng. |
| Hụi, họ | Thỏa thuận phải lập thành văn bản; lãi trong dây hụi có lãi không vượt 20%/năm theo cách tính của nghị định. Rủi ro chính là chủ hụi hoặc thành viên mất khả năng trả; không có bảo hiểm tiền gửi. | Nghị định 19/2019/NĐ-CP. |
| Tài sản số, tiền mã hóa | Luật Công nghiệp công nghệ số công nhận tài sản số từ 01/01/2026; thị trường tài sản mã hóa đang thí điểm 5 năm và giao dịch phải qua tổ chức được cấp phép. Kiểm tra giấy phép trên nguồn cơ quan nhà nước trước khi nạp tiền; sổ tay chưa xác minh danh sách đơn vị được cấp phép. | Luật 71/2025/QH15; Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. |
| Quỹ mở & ETF | Đọc tài sản nắm giữ, mức tập trung, biểu phí, lịch giao dịch và nhận tiền. Với ETF, xem chênh lệch giá mua–bán và giá giao dịch so với NAV. | Ví dụ tài liệu ETF DCVFM VN30 — nguồn nhà cung cấp, dùng tập đọc. |
| Trái phiếu doanh nghiệp | Làm rõ ai trả nợ, nguồn trả, tài sản bảo đảm, điều kiện nhà đầu tư và khả năng bán lại. Chưa hiểu tài liệu là chưa đủ cơ sở quyết định. | Hồ sơ phát hành, công bố của tổ chức phát hành và quy định áp dụng tại ngày giao dịch. |
Phân biệt giáo dục và bán hàng. Tài liệu của công ty quỹ giúp hiểu sản phẩm của họ; không phải đánh giá độc lập rằng đó là lựa chọn phù hợp nhất. Một ETF nội địa vẫn có thể tập trung theo quốc gia, ngành hoặc nhóm doanh nghiệp. SEC: giới hạn đa dạng hóa.