Mục lục
Miễn trừ trách nhiệm: nội dung mang tính giáo dục, không phải tư vấn đầu tư hay khuyến nghị mua/bán sản phẩm tài chính cụ thể. Kiểm tra lại số liệu, quy định pháp luật và điều kiện sản phẩm tại nguồn chính thức trước khi quyết định.
04 / Đưa kiến thức vào con số
Bốn bài tập có thể làm ngay
Số tiền, lãi suất và tình huống sau là giả định để học, không phải báo giá hay dự báo.
1. Ngân sách & dự phòng
Thu nhập thực nhận 15 triệu/tháng; thiết yếu 8 triệu; chi linh hoạt 2 triệu; dành trước cho chi theo năm 1 triệu; trả nợ tối thiểu 1 triệu. Còn bao nhiêu? Dự phòng hiện có 6 triệu; muốn đạt 3 tháng chi thiết yếu cộng nghĩa vụ nợ tối thiểu thì thiếu bao nhiêu?
Xem lời giải
Còn 3 triệu/tháng. Thiết yếu và nợ tối thiểu là 9 triệu/tháng; mục tiêu minh họa = 9 × 3 = 27 triệu, thiếu 21 triệu. Dành trọn 3 triệu/tháng thì cần 7 tháng, chưa tính lãi và biến cố. Nếu có nợ chi phí cao, xem thứ tự ưu tiên dưới đây.
2. Lãi kép & sức mua
10 triệu tăng 6%/năm, nhập lãi mỗi năm và không góp thêm. Sau 3 năm có bao nhiêu? Nếu giá cả tăng 4%/năm thì suất tăng sức mua một năm là bao nhiêu?
Xem lời giải
Giá trị tương lai = Vốn × (1 + lãi suất)số năm
10.000.000 × 1,06³ = 11.910.160 đồng
Lợi suất thực = (1,06 ÷ 1,04) − 1 ≈ 1,92%/năm
Chưa tính thuế, phí. Phép trừ 6% − 4% = 2% là xấp xỉ.
3. “Lãi 1%/tháng” chưa đủ để so sánh
Vay 12 triệu trong 12 tháng, trả 1 triệu gốc cuối mỗi tháng. A tính lãi 1%/tháng trên dư nợ ban đầu; B tính trên dư nợ đầu mỗi tháng. Bỏ qua phí. Tổng lãi khác nhau thế nào?
Xem lời giải
A: 12 triệu × 1% × 12 = 1,44 triệu. B: (12 + 11 + … + 1) triệu × 1% = 780.000 đồng. A đắt hơn dù cùng tỷ lệ quảng cáo. Hợp đồng thật cần so đủ lịch dòng tiền, phí và phương pháp quy đổi; không gọi 12% là lãi suất hiệu dụng của A.
4. Lỗ và phục hồi không đối xứng
Khoản đầu tư 20 triệu giảm 20%. Cần tăng bao nhiêu từ mức còn lại để về 20 triệu?
Xem lời giải
Còn 16 triệu; cần tăng 4 ÷ 16 = 25%. Nếu giảm 40%, cần tăng khoảng 66,7%. Đa dạng hóa có thể giảm rủi ro tập trung nhưng không bảo đảm tránh mọi khoản lỗ.
Thứ tự dùng tiền dư: đề xuất có điều kiện
Chi thiết yếu & nghĩa vụ đến hạn → Bộ đệm nhỏ → Nợ chi phí cao → Dự phòng phù hợp → Mục tiêu dài hạn
SEC ưu tiên loại bỏ nợ lãi cao; CFPB khuyến khích dự phòng theo hoàn cảnh, kể cả bắt đầu nhỏ. Từ hai hướng dẫn, sổ tay đề xuất thứ tự trên để hạn chế vay lại khi có sự cố. Đây là tổng hợp thực hành, chưa phải thứ tự tối ưu đã được thử nghiệm cho mọi hộ. Mất thu nhập, nợ quá hạn hay nghĩa vụ đặc biệt có thể làm thay đổi ưu tiên. SEC: nợ lãi cao; CFPB: dự phòng.